Bufferbloat Nedir? Nasıl Test Edilir?

İçerikler

Buffering; bir medya oynatıcısının bir dosyanın bölümlerini bilgi toplanana kadar kaydetmesi, ana belleğe alması demektir. Buffering bazı durumlarda internet kullanıcıları için bufferbloat sorununa neden olabilir. Bu sorunun ne olduğunu ve çözümü için neler yapabileceğimizi görelim.

Bufferbloat Nedir?

Bir bilgisayar programcısı olan Jim Gettys tarafından tanımlanan bufferbloat, ağda çalışan cihazların gecikmeye duyarlı ve hız gerektiren videolu görüntü, oyun gibi uygulamalar sırasında internet bağlantısında karşılaştığı ani yavaşlama olarak bilinir. Bufferbloat bir tür ağ performansı düşüşü olarak tanımlanabilir, özellikle online oyuncular bu sorunla sıklıkla karşılaşır.

Teknik olarak anlatmak gerekirse bir yönlendiricinin internet bağlantısı girişten daha yavaş olduğunda bufferbloat sorunu ortaya çıkar. Örneğin, ev ortamında, LAN’daki trafiğin internete iletilmesi gerektiğinde ağ tıkanıklığı meydana gelebilir. Bu durumda yönlendirici, ağ paketlerini kuyruğa almaya başlar. Ara belleklerdeki paketlerin çok fazla kuyruğa alınması da ağ yolunun olduğundan daha uzun görünmesine neden olur.

Örneğin bir kişi oyun oynarken modemin, ağda olan başka bir kullanıcının faaliyetleri sebebiyle yanıt vermemesi ve sıralama yapamaması bufferbloat yani anlık bir şişme olarak tanımlanabilir. Bazı durumlarda kullanıcılar bu sorunu modem değiştirerek çözebilir ya da Smart Queue Management gibi farklı programlar kullanırlar.

Bufferbloat İnternet Hızını Nasıl Etkiler?

Bufferbloat, çoğunlukla veri paketlerinin iletiminde gecikmelere neden olur. İnternet üzerinden veri gönderildiğinde söz konusu veri küçük paketlere bölünür ve ağ üzerinden iletilir. Daha sonra ise hedef alanda yeniden birleştirilir. Ağ tamponu çok büyükse bu durum iletimde gecikmelere neden olabilir. Sonrasında karşılaşılan sorun ise daha uzun süren gecikmeler ve internet hızının azalmasıdır.

Bufferbloat internet hızları ve ağ performansı üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Ancak bu sorunun etkilerini ölçmenin ve sorunu çözmenin bazı yöntemleri vardır.

Bufferbloat Neden Olur?

Bufferbloat sorunu, ağ üzerindeki veri akışının verimsiz yönetilmesinden kaynaklanır. Bu durum, özellikle gecikmeye duyarlı uygulamalar kullanıldığında daha belirgin hâle gelir. İşte bufferbloat’ın ortaya çıkmasına neden olan temel teknik etkenler:

Aşırı büyük ağ tamponları (oversized buffers): Modern yönlendiriciler ve cihazlar, veri kaybını önlemek için geniş bellek tamponlarına sahiptir. Ancak bu tamponlar aşırı dolduğunda, paketler kuyrukta uzun süre bekler ve bu da gecikmeye neden olur.
QoS (Quality of Service) ayarlarının eksikliği: Ağda farklı türdeki veri paketlerine öncelik verilmediğinde, örneğin oyun verisiyle büyük bir dosya indirimi aynı anda işlendiğinde, kritik uygulamalarda gecikme yaşanabilir.
Yükleme (upload) kapasitesinin düşüklüğü: Pek çok ev interneti bağlantısı, indirme hızına kıyasla daha düşük yükleme hızı sunar. Yoğun veri gönderimi sırasında ağ tıkanır ve bufferbloat belirtileri ortaya çıkabilir.

Bu teknik nedenlerin bir araya gelmesi, özellikle video görüşmeler, online oyunlar ve gerçek zamanlı uygulamalar sırasında ciddi performans sorunlarına yol açabilir

Bufferbloat Ölçümü Nasıl Yapılır?

Bufferbloat ölçümü yapılması için veri paketlerinin gönderilmesi ve alınması sırasındaki gecikmeler teşhis edilmelidir. Ağ trafiği değişebileceği için ölçümün günün farklı saatlerinde yapılması gerekir. Ayrıca ağın performansını anlamak için hız testi farklı cihazlardan yapılabilir. Ağın hızını test eden hizmetler aracılığıyla bufferbloat ölçümü yapılabilir. Söz konusu hizmetlerden bazıları şunlardır:

1. Fast

Netflix tarafından geliştirilen Fast adlı internet hızı test etme aracıyla bufferbloat ölçümü yapmak mümkün. Kullanıcılara indirme hızı dışında yükleme hızı ve gecikme süresi gibi bilgileri de sağlayan Fast’in internet sitesine girebilir ya da internet hız testi uygulamasını iOS ya da Android üzerinden cihazınıza yükleyebilirsiniz. Türkçe dil desteği de sağlayan Fast ile internet servis sağlayıcınızın yaklaşık hızını öğrenmeniz mümkün. Fast’te yüklü ve yüksüz ping değerleri arasında gördüğünüz fark ne kadar büyükse internetinizdeki bufferbloat o denli yüksektir.

2. DSL Reports

DSLReports.com, Haziran 1999’da küçük DSL ISP’lerin müşteri yorumlarını paylaşmak için bir sayfa olarak kurulmuştu. Kullanıcıların isteklerini önceleyen bir bakış açısına sahip olan DSL Reports aracılığıyla bufferbloat verileriyle ilgili daha ayrıntılı bilgi edinmeniz mümkün. Öncelikle internet sitesine girerek altyapınızı seçmelisiniz. Testi başlatmalı, test bittiğinde ise solda altta bulunan alandan bufferbloat gecikmesini takip edebilirsiniz. Bu internet sitesi üzerinden ayrıntılı rapor almanız da mümkün.

3. Waveform

Waveform adlı bu internet sitesinden de kolay birkaç adımla bufferbloat gecikmesini takip etmeniz mümkün. Türkçe dil desteği olmasa da test başlangıç sayfasındaki İngilizce uyarılar oldukça işe yarıyor. Ayrıca sitede bufferbloat gecikmesini azaltmanızı sağlayabilecek cihazlar tanıtılıyor.

4. Turknet İnternet Hız Testi

Turknet olarak internet hız testi sitesinden bufferbloat ölçümü yapmanızı sağlıyoruz. Aktif internet bağlantınızın anlık hızını gösteren bu testi başlatmadan önce tüm güncellemeleri, cihazları, programları kapatmanızı öneriyoruz. Ayrıca testi kablolu modeminizin ethernet kablosuyla gerçekleştirirseniz daha doğru bir sonuca ulaşırsınız. Turknet internet hız testi, Türkçe dil desteği de sağlıyor.

Bufferbloat Derecelendirmeleri Ne Anlama Geliyor?

Bufferbloat testi araçları, ağ performansını değerlendirirken bağlantının yük altındaki gecikme artışına göre bir harf notu verir. Bu notlar, bağlantının gecikmelere ne kadar dayanıklı olduğunu ve gecikmeye duyarlı uygulamalar için ne kadar uygun olduğunu gösterir.

A+ Derecesi (5 ms’den az gecikme artışı): Yük altındaki gecikme neredeyse sabit kalır. Bufferbloat etkisi ihmal edilebilir düzeydedir. Gerçek zamanlı oyunlar, video konferanslar ve yüksek çözünürlüklü yayınlar için son derece ideal bir bağlantı seviyesi sunar.
A Derecesi (30 ms’den az gecikme artışı): Gecikme artışı hafif düzeydedir. Çoğu kullanıcı bu farkı günlük kullanımda hissetmez. Online oyunlar ve sesli/video görüşmeler için oldukça yeterlidir. A+ seviyesine yakın bir deneyim sağlar.
B Derecesi (60 ms’den az gecikme artışı): Orta seviyede gecikme artışı görülür. Video konferans ve oyun gibi uygulamalarda zaman zaman gecikme hissedilebilir. Ağda aynı anda çok sayıda işlem yapılıyorsa performans sorunları yaşanabilir.
C Derecesi (200 ms’den az gecikme artışı): Bufferbloat etkisi belirgin düzeydedir. Özellikle yük altında sesli aramalar, görüntülü toplantılar ve çevrim içi oyunlar sekteye uğrayabilir. Yönlendirici ayarlarının gözden geçirilmesi ve QoS optimizasyonu önerilir.
D Derecesi (400 ms’den az gecikme artışı): Bağlantı, yük altında ciddi oranda gecikme yaşar. Ağ performansı düşük seviyededir ve bufferbloat kaynaklı yavaşlamalar, günlük kullanımda dahi hissedilebilir. Bu seviyede, yönlendirici yazılım güncellemeleri, SQM gibi çözümler veya modem değişimi gerekebilir.
F Derecesi (400 ms ve üzeri gecikme artışı): Ciddi bufferbloat sorunu vardır. Online oyunlar, görüntülü görüşmeler veya yayın izleme gibi hizmetlerde bağlantı sık sık kesilebilir ya da duraklayabilir. Bu derece, ağ trafiği yönetiminde yetersiz kalındığını gösterir. Acil müdahale ve altyapı iyileştirmesi gerekir.

Farklı Kullanım Senaryoları için Gecikme ve Hız Eşik Değerleri Nelerdir?

Bufferbloat’ın internet performansını nasıl etkilediğini anlayabilmek için, farklı çevrim içi aktiviteler için gereken minimum hız ve gecikme değerlerini bilmek önemlidir. Bu eşik değerler, bağlantının günlük ihtiyaçlara ne kadar uygun olduğunu değerlendirme açısından yol göstericidir. Ayrıca, bufferbloat kaynaklı sorunları teşhis etmeni de kolaylaştırır.

Web Gezinme

İndirme Hızı: En az 3-5 Mbps
Yükleme Hızı: En az 0,5 Mbps
Gecikme: 100 ms altı ideal, 200 ms’ye kadar kabul edilebilir

Temel internet kullanımları (sayfa açma, sosyal medya gezintisi vb.) için yüksek hız gerekmese de gecikmenin düşük olması sayfa geçişlerini ve medya yüklemelerini hızlandırır.

Sesli Sohbet (VoIP)

İndirme/Yükleme Hızı: En az 1 Mbps
Gecikme (95. yüzdelik değer): 150 ms’nin altı önerilir

*95. Yüzdelik dilim: Adil bir ölçüm yapılabilmesi için ağ trafiğindeki geçici zirve değerlerin dikkate alınmaması durumudur. Bu ölçümde, toplam ölçüm sayısından en yüksek %5’lik kısım yok sayılır.

Sesli görüşmelerde gecikme çok belirgindir. 200 ms üzerindeki gecikmeler, konuşmaların kesilmesine veya üst üste binmesine neden olabilir.

4K Video İzleme

İndirme Hızı: En az 25 Mbps
Gecikme: Canlı yayınlar hariç, gecikme önemsizdir

Yüksek çözünürlüklü video akışı için geniş bant gerekir. Gecikme genellikle video önbelleklemesiyle dengelenir; ancak canlı yayınlarda gecikmenin düşük olması izleme deneyimini iyileştirir.

Online Toplantılar (Zoom, Teams vb.)

İndirme Hızı: En az 10 Mbps
Yükleme Hızı: En az 3 Mbps
Gecikme (95. yüzdelik değer): 150–200 ms altında kalmalıdır

Ses ve görüntünün aynı anda, kesintisiz iletilmesi için hem yeterli hız hem de düşük gecikme gerekir. Bufferbloat, özellikle ağda başka cihazlar yoğun trafik yaratıyorsa kaliteyi olumsuz etkileyebilir.

Online Oyunlar (Düşük Ping Gerektiren Oyunlar)

İndirme Hızı: En az 25 Mbps
Yükleme Hızı: En az 3–5 Mbps
Gecikme (Ping): 50 ms altı ideal, 100 ms üzeri sorun yaratabilir

Çevrim içi oyunlarda komutlara anında yanıt verilmesi gerekir. Bufferbloat nedeniyle oluşan ani gecikmeler (lag) oyun deneyimini doğrudan etkiler. Özellikle rekabetçi oyunlar için düşük ping ve stabil bağlantı vazgeçilmezdir.

Bufferbloat Sorunu Nasıl Çözülür?

Bufferbloat kaynaklı gecikmelerle karşılaştığınızda, ağ performansınızı artırmak ve bağlantı kalitenizi iyileştirmek için uygulayabileceğiniz pek çok yöntem bulunur. Aşağıda, bufferbloat sorununu tespit etmek ve çözmek için başvurabileceğiniz etkili adımları sıralıyoruz.

Öncelikle cihazlarınızdaki virüslerden kurtulmak için virüs programları kullanabilirsiniz. Bunun yanı sıra programları, yazılımları ve cihazları güncel tutmak, gerekli güncellemeleri yapmak önemlidir.
Modeminizin yönettiği ve hangi paketlere öncelik verileceğini belirleyen QOS sistemine girerek çeşitli seçimler yapılabilir, örneğin hangi tür dosyaların indirilmesine öncelik verilmesini istediğinizi belirleyebilirsiniz.
Kablolu internet kullanmayı deneyebilirsiniz. Bu yöntemle internet hızınız artacaktır.
Modeminizi yükseğe koymayı deneyin. Cihazı modeme yakın bir alanda kullanmak da akıllıca bir çözümdür. Ayrıca dilerseniz wi-fi güçlendirici cihazlar satın alabilirsiniz.

Bufferbloat sorunu, kolayca test edilebilen ve çözülmesi mümkün bir sorundur. Çeşitli önlemlerle ve destek alarak sorunu çözebilir, hızlı internetin keyfini çıkarabilirsiniz.

Yüksek hızlı internetimiz GigaFiber hizmetini yapay zeka destekli Turknet SmartyFi ile birlikte kullanarak internet deneyimini evinin her odasında olağanüstü bir performansla deneyimleyebilir, olası sorunların önüne engelleyebilirsin. Altyapı sorgulama işlemi ardından kolaylıkla Turknet’e abonelik sürecini başlatabilirsin.